Pytania i odpowiedzi
1. Czy szczepienia przeciw meningokokom są bezpieczne dla małych dzieci (w pierwszym roku życia)?
Tak. Szczepionki są skuteczne i bezpieczne już u najmłodszych dzieci. Koniugowane szczepionki przeciwko zakażeniom wywoływanym przez meningokoki grupy C mogą być podawane już od 2 miesiąca życia. W taki sposób uodporniane są planowo niemowlęta w Hiszpanii, Grecji, Kanadzie i we Włoszech.
2. Czy po szczepieniach występują jakieś niepożądane objawy? Jaka jest tolerancja szczepionki?
Szczepionka przeciwko meningokokom grupy C jest bardzo dobrze tolerowana i skuteczna. Niepożądane objawy mogą wystąpić z częstością podobną do innych szczepionek stosowanych w ramach obowiązkowego programu szczepień ochronnych. Należy pamiętać, że większość objawów niepożądanych ma charakter przemijający i nieznacznie upośledza funkcjonowanie osoby zaszczepionej. Najczęściej są to reakcje miejscowe (ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu podania) oraz ogólne ból głowy, bóle kończyn, u małych dzieci drażliwość, płaczliwość, zaburzenia snu, utrata apetytu. Obserwuje się także gorączkę, bóle mięśni i kończyn. Bardzo rzadko – powiększenie węzłów chłonnych, skrajnie rzadko reakcje nadwrażliwości.
3. Czy szczepionkę przeciw meningokokom można podać jednocześnie z innymi szczepieniami?
Tak. Szczepionkę można zastosować jedno czasowo z większością szczepionek (to znaczy w ciągu 24 godzin). Podajemy ją w inne miejsce. Należy zachować co najmniej 2 miesięczny odstęp pomiędzy podaniem dwóch kolejnych dawek szczepionki przeciwko meningokokom grupy C.
4. Mam 5 letnia córkę, która chodzi do przedszkola i często choruje, czy powinnam ją zaszczepić przeciw meningokokom grupy C?
Tak, warto zaszczepić. Wzmożona zachorowalność na choroby przeziębieniowe w tym wieku jest normalna i sama w sobie nie jest wskazaniem do szczepień przeciwko meningokokom. Zakażenia meningokokami grupy C są groźne dla każdego człowieka nawet uważanego za bardzo zdrowego. W Polsce odnotowuje się zakażenia występujące w każdym wieku ze szczytem zachorować u dzieci w 2-7 roku życia oraz 11-24 lat życia. Zakażenia wirusowe mogą poprzedzać rozwój choroby meningokokowej. Szczyt zachorowań na chorobę meningokokową występuje w Polsce w chłodnych porach roku i pokrywa się z chorobami przeziębieniowymi.
5. Czy przeciwko meningokokom szczepi się raz w życiu? Jakie zakażenie niesie ze sobą większe ryzyko zakażenie meningokokami czy pneumokokami? Jaka jest cena takich szczepionek?
To zależy od wieku, w którym rozpoczynamy szczepienie. Od drugiego roku życia wystarczające jest podanie jednej dawki. Rozpoczęcie szczepień w niemowlęctwie wymaga podania większej ilości dawek. Każda szczepionka jest podawana wg zarejestrowanego schematu, który należy ustalić z lekarzem szczepiącym. Choroby wywoływane przez pneumokoki są o wiele częstsze niż choroby meningokokowe. Jednak piorunujący przebieg zakażeń, uniemożliwiający wdrożenie skutecznego leczenia, częściej występuje w zakażeniach meningokokowych. W Polsce meningokoki (około 50% grupy C) są najczęstszą przyczyną sepsy i zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych w grupie nastolatków i młodych dorosłych (11-24 roku życia) i związanych z tymi chorobami bardzo wysoką śmiertelnością oraz kalectwem. Na chorobę meningokokową może zachorować każda, dotychczas zupełnie zdrowa osoba.
6. Jaki powinien być odstęp czasu między antybiotykoterapią a szczepieniem - dziecko ma 2 lata i 10 miesięcy?
Nie rodzaj antybiotyku ani długość antybiotykoterapii decydują o potrzebie odroczenia szczepienia, ale choroba, z której powodu były zastosowane. Jeśli były to zakażenia dróg oddechowych to okres 2 tygodni jest wystarczający.
7. Czy można i czy bezpieczne jest szczepienie przeciw meningokokom jeśli dziecko przeszło już taką chorobę? Mój syn mając 1,5 roku zachorował na anginę, później doszło zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, sepsa-niewydolność wielonarządowa i ostra niewydolność oddechowo-krążeniowa. Dziecko z tego wyszło - cudem. Teraz ma 2 lata i 4 miesiące i żadnych skutków ubocznych. Nie wiadomo czy było to zakażenie meningokokami, ponieważ z posiewów nic nie wyszło, gdyż badania robione były później niż 48-72 godz. po podaniu pierwszego antybiotyku, jednak było podejrzenie meningokoków. Szczepić czy nie?
Tak można, jest to bezpieczne i co więcej – zalecane! Nawet jeśli Pani dziecko miałoby zakażenie wywołane przez serogrupę C to szczepienie będzie całkowicie bezpieczne i z korzyścią dla dziecka. Przebyte zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub sepsa o nieustalonej etiologii są powodem do zaszczepienia gdyż szczepionki silniej niż naturalne zakażenie pobudzają swoistą odporność. Pani syn powinien być również zaszczepiony przeciwko pneumokokom – wystarczy 1 dawka.
8. Czy jeśli moje dzieci były szczepione na pneumokoki to czy również dobrze byłoby je zaszczepić na meningokoki?
Samo wcześniejsze szczepienie przeciwko pneumokokom nie jest wskazaniem do szczepień przeciwko chorobie meningokokowej. W państwa rodzinie, świadomej współczesnych możliwości zapobiegania chorobom infekcyjnym, szczepienie przeciwko meningokokom gr C będzie logicznym następstwem i wykorzystaniem istniejących możliwości.
9. Mój syn ma 11 miesięcy, zaszczepiłam go w poprzednim tygodniu przeciw meningokokom, wiem z informacji zawartych na tej stronie internetowej, że dzieci do końca pierwszego roku szczepimy dwoma szczepieniami, po roku doszczepiemy dodatkową szczepionką. Jak powinien być szczepiony mój syn? Czy powinien otrzymać jeszcze dwie dawki szczepionki?
Wystarczy jeśli syn otrzyma jeszcze jedną dawkę szczepionki. Dobrą okazją będzie wizyta w 16-18 miesiącu życia przy okazji czwartego szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi. Zaszczepienie syna w takim schemacie gwarantuje długotrwałą odporność – dziecko nie będzie wymagało więcej dawek przypominających.
10. Mój syn ma 13 lat, czy powinnam go zaszczepić? Czy istnieją jakieś przeciwwskazania związane z szczepieniem?
Tak warto zaszczepić. Zakażenia meningokokami grupy C są groźne dla każdego, człowieka nawet uważanego za bardzo zdrowego. W Polsce odnotowuje się zakażenia występujące w każdym wieku ze szczytem zachorowań u dzieci pomiędzy drugim i siódmym rokiem życia oraz w wieku 11-24 lat życia. Syn pani zalicza się do tej drugiej grupy. Wystarczy jedna dawka szczepionki.
11. Miałam kontakt z osobą zarażoną meningokokami, to mój kolega z klasy, zachorował on na ropne zapalenie opon mózgowych, całą nasza klasa dostała do zażycia antybiotyk. Czy to wystarczy? Czy dla nas to wystarczająca ochrona? Czy my też możemy zachorować?
Tak to wystarczy. Ryzyko zachorowania u osób z takiego kontaktu jest większe niż przeciętne. Zastosowana chemioprofilaktyka ma na celu przecięcie dróg przenoszenia drobnoustroju oraz zmniejszenie ryzyko rozwoju choroby. Taka chemioprofilaktyka jest wystarczająca, ale cechuje się bardzo krótkim okresem działania. Szczepienie daje odporność na długo, ale jego działanie ochronne pojawia się dopiero w 14 dni po szczepieniu. Dostępna szczepionka chroni przeciwko chorobom wywołanym przez meningokoki z grupy C. W Polsce równie często występują zakażenia wywołane przez meningokoki z grupy B, chociaż zachorowania wywołane przez grupę C cechuję wyższa śmiertelność oraz większe ryzyko trwałych powikłań prowadzących do kalectwa.
12. 3,5-letni chłopczyk zmarł na sepse wywołaną przez meningokoki. Jego starsze rodzeństwo chodziło w tym czasie do szkoły. Czy istnieje ryzyko, że mogły przenieść bakterie na inne dzieci. Siostra chłopca była ciężko przeziębiona i zakatarzona.
Ryzyko takie istnieje i dlatego wprowadza się powszechne szczepienia. Przeniesienie drobnoustrojów nie oznacza jeszcze choroby a tylko stwarza podłoże do zachorowania. To, że rodzeństwo chodziło do szkoły to normalne i prawidłowe. Nie stosuje się izolacji osób z kontaktu. Choroba przeziębieniowa dziewczynki obciążała ją osobiście i nie musiała mieć istotnego wpływu na transmisję zakażenia. Tego nie da się tak detalicznie rozpracować i przewidzieć. Zakazić się można także od bardzo zdrowo wyglądających osób! Dlatego warto się szczepić. Szczepienia chronią nas aktywnie przez lata, a my nie musimy zaprzątać sobie głowy kontaktami z chorobami zakaźnymi.
13. Szczepionka przeciw meningokokom typu C to jaki to rodzaj szczepionki? Czy żywa, czy też zawierająca zabite bakterie?
Szczepionka należy do grupy tzw. szczepionej „nieżywych” i zawierają tylko niewielkie części bakterii istotne w pobudzaniu trwałej odporności.
14. Czy szczepienie przeciw meningokokom jest bezpieczne dla dzieci po przeszczepach (np. nerek, wątroby)? Czy nie dojdzie do zaburzeń odporności?
Szczepionka przeciwko meningokokom w żadnym przypadku nie wywołuje zaburzeń odporności. Szczepienie dzieci po przeszczepie jest możliwe a nawet wskazane. Należy wybrać ku temu jak najbardziej dogodną porę, co uzgadnia się z lekarzem prowadzącym dziecko po przeszczepie. Jeśli jest Pani z Dolnego Śląska to zapraszam do naszej przyklinicznej wrocławskiej poradni, w której zajmujemy się kwalifikacją do szczepień miedzy innymi pacjentów po przeszczepach szpiku i innych narządów (rejestracja 071 733 18 26).
15. Jestem w 9 miesiącu ciąży. Kiedy najszybciej mogę zaszczepić swoje dziecko i kiedy będzie to najbardziej sensowe? W jakim odstępie czasu można podać szczepionkę przeciwko meningokokom i pneumokokom? Dziękuję za odpowiedź
Zakażania wywołane grupą C meningokoków zdarzają się już w niemowlęctwie i dlatego szczepionkę można stosować już od 6 tygodnia życia. Ilość potrzebnych dawek zależy od wieku, w którym rozpoczynamy szczepienie. Niemowlęta wymagają podania dwóch dawek w odstępie minimum 2 miesięcy oraz dawki przypominającej w 2 roku życia. U dzieci od 2 roku życia i starszych wystarczy zastosować jedną dawkę szczepionki.
16. Czy jest sens szczepić dziecko na meningokoki typu C, skoro dzieci częściej chorują na meningokoki typu A. Nasz pediatra zalecił takie szczepienie jak syn (obecnie ma 2 latka) będzie szedł np. do wojska. Nasz syn był szczepiony szczepionkami skojarzonymi 6w1 i lekarz stwierdził że ma już zabezpieczenie przed np. sepsą. Zastanawiam się natomiast nad zaszczepieniem synka na pneumokoki.
W Polsce nie odnotowuje się zachorowań wywołanych grupą A. Zakażenia meningokokowe wywołane przez serogrupę C występują w Polsce z wzrastająca częstością. W roku 2007 stanowiły 50,2% wszystkich zakażeń meningokokowych. Serogrupa C częściej też wywoływała zakażenia w ogniskach epidemicznych. Choroby wywołane meningokokami są bardzo niebezpieczne gdyż nie leczone prawie zawsze kończą się śmiertelnie. Pacjenci, którzy przeżyli chorobę meningokokową często mają objawy trwałego kalectwa po zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych albo po sepsie. Zachorowania wywołane przez serogrupę C cechuje także wyższa śmiertelność oraz większy odsetek trwałych powikłań niż w przypadku serogrupy B. Dodatkowo specyfiką zakażeń meningokokowych jest ich bardzo szybki rozwój oraz mało charakterystyczne objawy kliniczne, co często opóźnia prawidłowe rozpoznanie i tym samym zastosowanie skutecznego leczenia. Co do czekania do chwili wcielenia do wojska to prawdziwe jest jedynie to, że odporność przeciwko serogrupie A jest ważna dla żołnierzy udających się na misje wojskowe do Afganistanu, Iraku oraz Afryki podzwrotnikowej. Takie szczepionki są mało skuteczne u dzieci i nie są w polskim kalendarzu zalecane. Szczepionka 6w1 chroni przed sepsą wywołaną przez Hib, ale pozostają jeszcze inne przyczyny pneumokoki (o wiele częstsze niż Hib) i menigokoki B i C. Szczepienie przeciwko pneumokokom ciągle ma sens – ale tylko szczepionką koniugowaną!, a nie polisacharydową. Pisze o tym, gdyż mam przeczucie, że tym chcą zaszczepić wasze dziecko.
17. Czy 18 latek szczepiony w 2006 roku przecie meningokokom typu C powinien być doszczepiany po 3 latach?
Nie, nie ma potrzeby. Takie szczepienie jest skuteczne na wiele lat.
18. Mój synek ma 6 lat, na którą szczepionkę powinnam go zaszczepić na pneumokoki czy meningokoki. A czy można na jedną i drugą?
W zasadzie nie już w wskazań do szczepienia przeciwko pneumokokom, o ile syn nie jest z pacjentem ze specjalnej grupy ryzyka dla zakażeń pneumokokowych. Proszę zaszczepić syna przeciwko meningokokom C (jedna dawka zapewni mu długotrwałą odporność).
19. Panie doktorze, jakie jest prawdopodobieństwo zachorowania dziecka (chłopca) na autyzm po szczepiące na zakażenie meningokokowe? Dziękuję za odpowiedz.
Takie jak, wystąpienie autyzmu w ogóle, czyli bez związku z jakąkolwiek interwencją. Dotyczy to również innych szczepionek w szczególności niesłusznie i bezpodstawnie obwinianej o to szczepionce MMR!
20. Moje dziecko zachorowało na białaczkę. Jest po leczeniu chemioterapią. Leczenie zakończono w 2006. Czy mogę ją zaszczepić przeciw meningokokom?
Tak, jak najbardziej. Nie można zmarnować tego sukcesu i narażać dziecka na skutki zachorowania.
21. Czy przed szczepieniem przeciw meningokokom wskazana jest kontrola lekarska?
Przed każdym szczepieniem konieczne jest zbadanie pacjenta i zakwalifikowanie go do szczepienia. W niektórych sytuacjach dopuszczalne jest zbadanie jednego dnia oraz podanie szczepionki w dniu następnym. Przypominam, że szczepienia można wykonywać tylko w gabinetach odpowiednio do tego wyposażonych.
22. Czy dziecko (3,5 roku) uczulone na jajko kurze może być szczepione przeciw meningokokom?
Tak może, nie ma to znaczenia. Uczulenie na jajo kurze ma znaczenie w kontekście stosowania szczepionek przeciwko grypie, a nie meningokokom. Uczulenie to jest dopiero groźne jeśli jest nasilone np. dziecko ma gwałtowne objawy alergiczne przebywając w kuchni, w której smaży się jajecznicę.
23. Chorobę wywołaną meningokokami rozpoznano dzisiaj u 18-letniego syna mojej księgowej. Chłopak leży w stanie bardzo ciężkim w szpitalu. Widziałyśmy się dzisiaj w pracy i załatwiałyśmy wiele wspólnych spraw. W ostatnich dniach często się kontaktowałyśmy. W urzędzie pracuje 35 osób, a dziennie obsługujemy dziesiątki interesantów. Czy powinniśmy się czegoś obawiać i unikać kontaktów np. z moimi wnukami (jutro mamy się spotkać). Jakie środki ostrożności zachować teraz w pracy?
Na tym przykładzie tej konkretnej sytuacji widać jak warto się szczepić i jak działają szczepienia. Zapobiegają one zachorowaniu oraz transmisji zakażenia na inne osoby. Działają nawet wtedy kiedy o wszystkim już nie pamiętamy! Przypadek zachorowania świadczy o tym, że w bliskiej wam populacji krążą patogenne bakterie. Pomimo to proszę zachować spokój! Nie przewiduje się wykonywania żadnych badań dodatkowych (np. posiewów z nosogardzieli na obecność bakterii) ani profilaktycznego leczenia u takich jak pani osób (tj. z wtórnych kontaktów). Nie musi się Pani obawiać ani rezygnować z kontaktów z wnuczkami. Niech Pani je po prostu jak najszybciej zaszczepi przeciwko meningokokom. Dzięki niemu można zmniejszyć ryzyko zachorowania przynajmniej o te 50%. Na odporność poszczepienną można liczyć dopiero po 14 dniach od szczepienia, ale te dwa tygodnie szybko miną. Profilaktykę, o ile potwierdzono meningokokową etiologię zachorowania, można zastosować u matki i innych najbliższych członków rodziny chłopca , ewentualnie u bliskich przyjaciół syna, np. sympatii.
24. Witam! Chciałabym się poradzić w kwestii jednoczesnego szczepienia na pneumokoki i meningokoki. Mam 8 miesięczną córeczkę z tego co udało mi się wyczytać powinniśmy podać dwie dawki szczepionek i trzecią przed ukończeniem 2 roku życia. Czy możemy jednocześnie podać szczepionkę na pneumokoki i meningokoki?
Nie ma potrzeby jednoczesnego podawania szczepionek przeciwko pneumokokom i meningokokom. Odstęp 2 miesięczny dotyczy podania dawki przypominającej tej samej szczepionki. Praktycznie może zaszczepić Pani dziecko w 2 tygodnie po „pneumokokach”. W obecnej sytuacji epidemiologicznej w Polsce wskazane jest szczepienie przeciwko meningokokom C na początku drugiego roku życia.
25. Czy należy/można także szczepić osoby dorosłe?
Tak, można. Planowo, w akcjach profilaktycznych, szczepi się młodych dorosłych do 19-24 roku życia, ale nie ma przeciwwskazań do zaszczepienia starszych – jedną dawką szczepionki.
26. Właśnie dowiedziałam się, że zmarł trzyletni synek mojej koleżanki. Miał sepsę. Wraz z moimi dziećmi spotkaliśmy się ok. 3 tygodni temu. Mam dwójkę dzieci: syn (5 lat) zaszczepiłam go na pneumokoki 2,5 roku temu a 1 miesiąc temu na meningokoki. Młodszą córkę , która ma 2 lata i 4 miesiące zaszczepiłam dopiero na pneumokoki - 1 miesiąc temu. Czy istnieje niebezpieczeństwo zarażenia sepsą po tym naszym spotkaniu?
Sepsą nie można się zarazić, a co najwyżej bakteriami, które mogą być przyczyną zakażenia. Rozwój zakażenia może doprowadzić do sepsy. Dostępna w Polsce szczepionka chroni przeciwko zachorowaniom wywołanym przez meningokoki grupy C. Jeśli sepsa u wspomnianego 3 latka była wywołana przez te bakterie to trzeba przyjąć, że syn pani w momencie kontaktu był zabezpieczony przed zachorowaniem, córka nie. Prawdopodobieństwo zakażenia córki i rozwoju inwazyjnej choroby meningokokowej jest małe. Największe w pierwszych 7 dniach po kontakcie, nie dłużej niż 30 dni.
27. Często podróżuję z dziećmi środkami zbiorowego transportu. Oczywiście myjemy ręce po takiej jeździe ale ciągle odczuwam niepokój związany z zagrożeniami o których przeczytałem na tej stronie. Czy mycie rąk jest wystarczającym środkiem zapobiegawczym?
Mycie rąk jest bardzo ważne i słusznie pani postępuje. Ważne są także higiena przygotowywania i przechowywania żywności, częste wietrzenie pomieszczeń, unikanie narażenia na dym tytoniowy. Nic innego poza szczepieniami nie można zrobić, aby zabezpieczyć dziecko przed zakażeniami w środkach zbiorowego transportu, żłobkach, przedszkolach i w innych publicznych miejscach. Niestety nie mamy szczepionek przeciwko wszystkim chorobom, których przenoszeniu sprzyja bliski kontakt z innymi ludźmi. Nie należy przesadzać ani z przesadną higieną ani unikaniu kontaktów z ludźmi, gdyż są one potrzebne do prawidłowego rozwoju każdego z nas.